Từ những vật liệu tưởng chừng chỉ còn giá trị phế thải như lưới đánh cá cũ hay bã cà phê, nhiều sản phẩm mới đã được “tái sinh” và giới thiệu đến công chúng tại Ngày hội Việt Nam Xanh 2025. Sự kiện không chỉ mang đến các mô hình sáng tạo mà còn lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sống xanh trong cộng đồng.
Ngày hội Việt Nam Xanh 2025 chính thức khai mạc sáng 15/11 tại TP HCM, thu hút sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp, các bạn trẻ và những người quan tâm đến phát triển bền vững. Chương trình do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) tổ chức, tạo không gian kết nối giữa ý tưởng xanh và hành động thực tiễn.
Khi rác thải trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo
Ngay từ đầu giờ sáng, khuôn viên Nhà Văn hóa Thanh Niên đã trở nên nhộn nhịp với nhiều gian hàng trưng bày sản phẩm tái chế độc đáo. Trong đó, các sản phẩm của chị Nguyễn Thị Hồng Ảnh (xã Long Sơn, TP HCM) gây chú ý nhờ được làm từ lưới cước thải của ngư dân – loại rác nhựa đang gây áp lực lớn lên môi trường biển.
Theo chị Ảnh, người dân Long Sơn chủ yếu mưu sinh bằng nghề biển, nuôi hàu và đánh bắt ven bờ. Lưới cước, đặc biệt là lưới màu xanh, được sử dụng phổ biến nhưng nhanh xuống cấp và bị bỏ đi với số lượng lớn. “Thấy lưới thải ra ngày càng nhiều, tôi vừa tiếc vừa lo cho môi trường. Từ sở thích thiết kế túi xách, tôi thử tận dụng lưới cũ làm bình đựng nước cho con. Không ngờ sau đó ý tưởng này lại phát triển thành một dự án kinh tế tuần hoàn,” chị kể.
Dự án sau đó nhận được sự hỗ trợ từ Công ty Hóa dầu Long Sơn, hướng đến mục tiêu kép: giảm lượng rác nhựa trôi ra biển và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Lưới cũ được thu gom, làm sạch, xử lý rồi đưa vào sản xuất thủ công. Trung bình mỗi tháng, người dân có thể làm ra khoảng 200 sản phẩm, với mức giá linh hoạt tùy kích thước. “Bà con rất phấn khởi vì vừa bảo vệ môi trường, vừa cải thiện thu nhập,” chị Ảnh chia sẻ.
Bên cạnh mô hình của Long Sơn, Ngày hội còn quy tụ nhiều dự án khởi nghiệp xanh của giới trẻ. Các gian hàng trưng bày đa dạng sản phẩm như gạch từ nhựa tái chế, đồ gia dụng làm từ bã mía, phụ kiện thời trang từ giấy ép, vỏ sò hay sợi thực vật. Mỗi sản phẩm đều gắn với một câu chuyện riêng về hành trình biến rác thải thành tài nguyên.
Trong số các doanh nghiệp tham gia, Công ty Faslink gây ấn tượng khi theo đuổi lĩnh vực thời trang bền vững suốt 17 năm. Ông Võ Thành Phước, Giám đốc phát triển của Faslink, cho biết doanh nghiệp đang nghiên cứu và sản xuất áo thun từ nhiều nguồn nguyên liệu tái chế như bã cà phê, vỏ hàu, xơ lá dứa và chai nhựa.
“Chỉ với bã của ba ly cà phê cùng năm chai nhựa, chúng tôi có thể tạo ra một chiếc áo thun,” ông Phước nói. Quy trình sản xuất được tối ưu để tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon và tạo ra sản phẩm bền, thân thiện với môi trường. Theo ông, xu hướng tiêu dùng xanh, đặc biệt trong giới trẻ và thế hệ Gen Z, đang trở thành động lực lớn để doanh nghiệp tiếp tục theo đuổi con đường phát triển bền vững.
Người trẻ tiên phong, cộng đồng cùng hưởng ứng
Trong ngày đầu tiên, Ngày hội Việt Nam Xanh 2025 thu hút hàng nghìn lượt bạn trẻ đến tham quan và trải nghiệm. Các khu vực đổi rác lấy quà, trò chơi phân loại rác và hướng dẫn tái chế luôn trong tình trạng đông đúc. Theo ban tổ chức, hình thức trải nghiệm trực tiếp giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn quá trình tái chế và giá trị của từng sản phẩm.
Chị Nguyễn Minh Khương (phường Trung Mỹ Tây, TP HCM) cho biết bản thân rất hứng thú với các sản phẩm tái chế. “Tụi mình quan tâm đến môi trường và càng thấy thú vị khi những thứ tưởng như bỏ đi lại có thể trở thành quần áo, túi xách hay đồ dùng hằng ngày. Điều đó khiến mình tin rằng sống xanh là điều hoàn toàn khả thi,” chị chia sẻ.
Theo chị Khương, nhóm bạn của chị thường ưu tiên lựa chọn các thương hiệu có cam kết về phát triển bền vững hoặc sử dụng vật liệu tái chế. “Việc được tận mắt chứng kiến quy trình và sản phẩm thực tế càng giúp tụi mình tin tưởng hơn vào lối sống xanh,” chị nói thêm.
Không chỉ giới trẻ, nhiều người tiêu dùng lớn tuổi tham dự sự kiện cũng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện môi trường. Với họ, việc lựa chọn sản phẩm xanh không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn là cách lan tỏa thói quen tích cực cho thế hệ sau.
Những hành động nhỏ góp phần hiện thực hóa mục tiêu lớn
Sự thay đổi trong nhận thức cộng đồng được phản ánh rõ qua số liệu của PRO Việt Nam. Từ khi triển khai các chương trình thu gom chất thải, tổ chức này đã thu gom 14.000 tấn rác tái chế trong năm 2023 và 65.000 tấn trong năm 2024, tăng gần năm lần. Khảo sát năm 2024 của PRO Việt Nam cho thấy 75% người tiêu dùng quan tâm đến môi trường và sẵn sàng lựa chọn sản phẩm bền vững.
Tuy vậy, theo bà Trương Thị Thanh Thúy, Giám đốc dự án PRO Việt Nam, khoảng cách giữa “quan tâm” và “hành động mua sắm xanh” vẫn còn tồn tại. Người tiêu dùng vẫn lo ngại về độ an toàn của sản phẩm tái chế, thiếu thông tin rõ ràng và còn tâm lý dè dặt.
“Khi truyền thông về sản phẩm tái chế, câu hỏi mà chúng tôi nhận được nhiều nhất là sản phẩm có an toàn hay không. Điều này cho thấy cần cung cấp thông tin khoa học, minh bạch và dễ hiểu hơn để người tiêu dùng yên tâm,” bà Thúy cho biết.
TS Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh rằng tiêu dùng xanh không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu chung của quốc gia. “Những hành động nhỏ như phân loại rác, ưu tiên sản phẩm tái chế hay hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần đều giúp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, theo cam kết tại COP26,” ông nói.