Xu hướng phát triển bền vững đang ngày càng định hình thị trường hàng tiêu dùng. Trước sức ép từ người tiêu dùng, nhà đầu tư và các cam kết môi trường toàn cầu, nhiều tập đoàn lớn đã chủ động đưa vật liệu tái chế vào chuỗi sản xuất, xem chuyển đổi xanh là chiến lược dài hạn để gia tăng lợi thế cạnh tranh.
Bao bì bền vững dần trở thành tiêu chuẩn mới
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thay đổi cách tiếp cận trong thiết kế bao bì. Tổng Công ty CP Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) cho biết doanh nghiệp liên tục cải tiến nhằm giảm lượng vật liệu sử dụng. Một trong những giải pháp là giảm độ dày cuộn nhôm làm nắp lon từ 0,245 mm xuống 0,240 mm, qua đó giúp tổng trọng lượng lon và nắp giảm khoảng 15% so với năm 2019.
SABECO đặt mục tiêu đến năm 2040, toàn bộ bao bì của doanh nghiệp có thể tái sử dụng hoặc tái chế. Theo đại diện doanh nghiệp, việc chuyển đổi sang mô hình bao bì tuần hoàn không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn mở ra hướng đi chiến lược trong kinh doanh.
“Từ góc nhìn thị trường, phát triển bao bì xanh giúp doanh nghiệp xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn, nhất là khi người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng quan tâm đến trách nhiệm môi trường của thương hiệu”, đại diện SABECO chia sẻ.
Khẳng định định hướng này, ông Lester Tan, Tổng giám đốc SABECO, cho biết phát triển bền vững là nền tảng xuyên suốt trong chiến lược của doanh nghiệp. Theo ông, việc sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, nâng cao hiệu quả vận hành và đầu tư cho con người, cộng đồng sẽ tạo ra những giá trị tích cực và bền vững cho xã hội lẫn môi trường trong dài hạn.
Các “ông lớn” F&B tăng tốc chuyển đổi xanh
Không chỉ SABECO, nhiều tập đoàn đa quốc gia cũng đang đẩy mạnh ứng dụng vật liệu thân thiện môi trường. Nestlé cho biết hiện nay khoảng 94% bao bì của doanh nghiệp đã được thiết kế theo hướng có thể tái chế.
Nhiều sản phẩm quen thuộc với người tiêu dùng Việt như Milo, Nescafé, Maggi hay KitKat đã được thay đổi vật liệu bao bì. Cụ thể, chai Maggi loại bỏ màng co nhựa, viên nén cà phê giảm lớp bao bọc, trong khi La Vie đưa ra thị trường chai nước làm từ nhựa tái sinh.
Theo Nestlé, đầu tư vào bao bì bền vững không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên và chi phí dài hạn mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng ngày càng hướng tới các sản phẩm có trách nhiệm với môi trường.
Rào cản vẫn hiện hữu với ngành tái chế
Dù xu hướng xanh hóa ngày càng rõ nét, hành trình chuyển đổi của doanh nghiệp không hề dễ dàng. Đại diện SABECO thừa nhận, việc thiết kế bao bì vừa đảm bảo khả năng tái chế, vừa giữ nguyên chất lượng sản phẩm và trải nghiệm người dùng là bài toán phức tạp. Doanh nghiệp phải cân nhắc từ lựa chọn vật liệu, khối lượng sử dụng cho đến mức độ tương thích với hệ thống tái chế hiện có, kéo theo chi phí đầu tư lớn.
Ở phía các đơn vị tái chế, ông Lê Anh, Giám đốc Phát triển bền vững của Duy Tân Recycling, cho biết giá nhựa tái chế hiện cao hơn khoảng 30% so với nhựa nguyên sinh. Nguyên nhân chính đến từ việc phân loại rác tại nguồn chưa hiệu quả, khiến chi phí xử lý tăng và chất lượng nguyên liệu đầu vào không ổn định.
Cùng quan điểm, đại diện Công ty TNHH Công nghiệp Dong-A cho rằng Việt Nam hiện vẫn thiếu các trạm thu hồi và phân loại vật liệu đạt chuẩn về công nghệ và công suất. Việc thiếu hụt hạ tầng này khiến các nhà tái chế gặp khó trong việc tiếp cận nguồn phế liệu chất lượng cao, làm gia tăng chi phí và hao tổn tài nguyên trong khâu xử lý.
Chính sách EPR mở ra tín hiệu tích cực
Dù còn nhiều thách thức, ngành tái chế trong nước đang ghi nhận những chuyển biến tích cực kể từ khi chính sách Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được triển khai. Theo Công ty Dong-A, nhiều cơ sở tái chế đã dần giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, chuyển sang khai thác nguồn thu gom trong nước. Đồng thời, quy trình thu gom và phân loại cũng trở nên minh bạch hơn nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn đầu vào.
Đại diện Dong-A đề xuất Nhà nước cần có thêm chính sách khuyến khích sử dụng nguyên liệu tái chế, chẳng hạn quy định tỷ lệ thành phần tái chế bắt buộc trong bao bì, để tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm tái chế.
Theo Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam), để ngành tái chế thực sự bứt phá, cần triển khai đồng thời nhiều giải pháp. Trong đó, việc thúc đẩy phân loại rác tại nguồn đóng vai trò then chốt nhằm nâng cao chất lượng vật liệu thu hồi và giảm chi phí xử lý. Bên cạnh đó, hoạt động truyền thông, giáo dục cộng đồng về lợi ích của tái chế cần được đẩy mạnh, song song với việc khuyến khích nghiên cứu và phát triển công nghệ tái chế mới để gia tăng giá trị và hiệu quả thu hồi nguyên liệu.