Trong bối cảnh ngành kiến trúc và xây dựng đang trải qua một cuộc cách mạng xanh, vật liệu xây dựng bền vững không còn là lựa chọn phụ mà trở thành yếu tố cốt lõi định hình phong cách và tính bền vững của công trình. Năm 2026 đánh dấu mốc quan trọng, khi các xu hướng sử dụng vật liệu xây dựng mới đang thúc đẩy sự sáng tạo và cải tiến về hiệu quả năng lượng, độ bền và tính thẩm mỹ. Dưới đây là 6 vật liệu nổi bật dự đoán sẽ thay đổi diện mạo kiến trúc Việt Nam trong thời gian tới.
1. Bê tông tự lành – Chữa lành vết nứt nhờ vi khuẩn
Bê tông tự lành là minh chứng rõ nét cho sự kết hợp giữa công nghệ sinh học và xây dựng. Các vi khuẩn hoặc enzyme được thêm vào bê tông sẽ kích hoạt khi gặp nước hoặc CO₂, hình thành tinh thể lấp đầy vết nứt, tăng độ bền và giảm chi phí bảo trì.
Đây là vật liệu xây dựng thông minh, giải quyết vấn đề bảo trì lâu dài, giúp kiến trúc sư và chủ đầu tư giảm thiểu rủi ro, đồng thời nâng cao tuổi thọ công trình – đặc biệt phù hợp với các dự án xanh và thân thiện môi trường.
2. Sugarcrete – Gạch xanh từ bã mía
Sugarcrete là một bước tiến ấn tượng trong các vật liệu xây dựng sinh học. Được nghiên cứu bởi Đại học London và hãng kiến trúc Grimshaw, loại gạch này tận dụng rơm và phế thải mía đường để tạo thành các khối chịu lực. Không chỉ giảm tới 90% lượng thép, Sugarcrete còn dễ tháo lắp, tái sử dụng và chống cháy.
Kiến trúc sư có thể tận dụng gạch này để tạo ra các công trình vừa bền vững, vừa thân thiện môi trường, đồng thời mang nét hiện đại và tính thẩm mỹ cao.
3. Vật liệu ăn được từ rác thải thực phẩm
Một sáng tạo đáng chú ý đến từ Đại học Tokyo, nơi rác thải thực phẩm được biến thành vật liệu xây dựng bền gấp 4 lần bê tông. Không chỉ bền, vật liệu này còn có thể ăn được và ứng dụng trong đồ nội thất, nhà bếp, hay kiến trúc tạm thời.
Điều này mở ra một hướng đi mới cho kiến trúc bền vững, khi tận dụng nguồn tài nguyên thừa, giảm chất thải và tạo ra các vật liệu xây dựng thân thiện môi trường với tiềm năng sáng tạo vô hạn.
4. Aerogels – “Khói lỏng” cách nhiệt vượt trội
Aerogels, với mật độ siêu thấp và khả năng cách nhiệt, cách âm ấn tượng, được mệnh danh là “khói lỏng”. Loại vật liệu này giúp giảm tiêu thụ năng lượng, chống cháy và giảm tiếng ồn, đồng thời có thể tái chế từ nguồn hữu cơ như cellulose hoặc chitosan.
Aerogels đang trở thành biểu tượng của vật liệu xanh, mở ra khả năng xây dựng các công trình tiết kiệm năng lượng và bền vững – xu hướng sẽ chiếm lĩnh thị trường trong năm 2026.
5. Gạch Breathe – Lọc không khí tự nhiên
Trong môi trường đô thị ngày càng ô nhiễm, gạch Breathe là bước đột phá trong kiến trúc hướng đến sức khỏe cộng đồng. Với cơ chế hoạt động dựa trên chênh lệch nhiệt độ và áp suất, gạch này có thể lọc sạch bụi mịn và bụi thô mà không cần năng lượng.
Việc tích hợp gạch Breathe vào các công trình là một cách thông minh để nâng cao chất lượng không khí nội thất mà vẫn giữ được tính thẩm mỹ, đồng thời thể hiện trách nhiệm với môi trường – xu hướng đang lên ngôi trong năm 2026.
6. Bê tông phát quang – Lưu trữ ánh sáng
Bê tông phát quang không chỉ là vật liệu xây dựng, mà còn là giải pháp năng lượng và an toàn đô thị. Ban ngày, nó hấp thụ ánh sáng mặt trời; ban đêm, ánh sáng tự nhiên được phát ra, giảm nhu cầu điện năng.
Các ứng dụng hiện nay bao gồm: vỉa hè, đường xe đạp, hồ bơi, mặt tiền công trình và biển báo giao thông. Đây là minh chứng rõ ràng cho xu hướng vật liệu xây dựng xanh, khi thiết kế vừa tạo hiệu ứng thẩm mỹ vừa giảm thiểu tác động môi trường.
Đánh giá và nhận định
Những vật liệu xây dựng mới này không chỉ mang tính đổi mới về kỹ thuật, mà còn mở ra tầm nhìn kiến trúc bền vững, thân thiện môi trường và tiện nghi hơn cho con người. Xu hướng sử dụng vật liệu xây dựng xanh sẽ định hình cách các kiến trúc sư thiết kế công trình, từ nhà ở đến các dự án công cộng, hướng tới sự cân bằng giữa thẩm mỹ, công năng và trách nhiệm môi trường.
Các công trình tương lai không còn chỉ là nơi để ở, mà sẽ trở thành những hệ sinh thái kiến trúc, nơi vật liệu chủ động đóng góp cho môi trường, sức khỏe con người và trải nghiệm sống.
Xem thêm bài viết liên quan và xu hướng kiến trúc 2026 tại: Design Plus Việt Nam.