The Touchpoint of Design, Creativity & Space Creation
Trước nguy cơ thiếu hụt không gian trú ẩn sau các trận động đất lớn, studio kiến trúc SO? đã phát triển một mô hình nhà nổi có khả năng triển khai nhanh trên mặt nước. Mang tên Fold and Float, công trình được thiết kế để cung cấp chỗ ở tạm thời cho tối đa sáu người, mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc ứng phó với thảm họa đô thị tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.
Được thiết kế bởi studio kiến trúc SO?, Fold and Float là nguyên mẫu nhà nổi hướng đến giải pháp lưu trú tạm thời cho người dân sau động đất tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.
Nguyên mẫu được giới thiệu trong khuôn khổ Istanbul Design Biennial 2018, do hai nhà sáng lập SO? là Sevince Bayrak và Oral Göktaş thiết kế và xây dựng. Dự án xuất phát từ thực trạng quỹ đất dành cho nơi tập kết và lưu trú khẩn cấp tại Istanbul ngày càng thu hẹp.
Tìm giải pháp trú ẩn khi quỹ đất ngày càng hạn chế
Theo nghiên cứu của nhóm thiết kế, sau trận động đất mạnh 7,4 độ Richter năm 1999 khiến hơn 14.000 người thiệt mạng tại Thổ Nhĩ Kỳ, thành phố Istanbul đã quy hoạch 477 khu đất trống làm điểm tập kết khẩn cấp.
Tuy nhiên, phần lớn những khu vực này sau đó đã được phát triển cho các mục đích khác. Số địa điểm còn được chỉ định làm điểm tập kết chỉ còn 97.
Trước tình trạng thiếu không gian trên đất liền, SO? đề xuất chuyển hướng sang khai thác mặt nước. Ý tưởng về một cấu trúc nổi ra đời từ nhu cầu tìm kiếm nơi trú ẩn có thể triển khai nhanh, không phụ thuộc hoàn toàn vào quỹ đất đô thị.
Kết cấu gấp mở, tối ưu khả năng lắp dựng
Fold and Float gồm một hệ phao nổi bằng bê tông kết hợp với phần kết cấu phía trên có thể gấp lại. Bên trong công trình tích hợp sẵn các đồ nội thất cố định, giúp tạo thành một không gian sinh hoạt cơ bản mà không cần bổ sung quá nhiều trang thiết bị.
Điểm đáng chú ý nằm ở khả năng thu gọn của phần kết cấu phía trên. Khi không sử dụng, toàn bộ cấu trúc có thể được gấp lại và xếp chồng, thuận tiện cho việc lưu trữ, vận chuyển và triển khai khi cần thiết.
Nhóm thiết kế hướng đến quy trình lắp dựng đơn giản, không đòi hỏi nhân công có tay nghề chuyên môn cao. Đây là yếu tố quan trọng đối với một công trình phục vụ tình huống khẩn cấp, khi thời gian và nguồn lực triển khai thường bị hạn chế.
Không dừng lại ở một ngôi nhà nổi đơn lẻ, Fold and Float còn mở ra ý tưởng hình thành những cộng đồng cư trú tạm thời trên vịnh Golden Horn, nơi các cấu trúc có thể được tập hợp thành từng hàng để hỗ trợ người dân mất nhà cửa sau thảm họa.
Không gian sinh hoạt nhỏ gọn cho tối đa sáu người
Ngôi nhà có hình dáng tam giác, tổ chức không gian theo chiều cao để tận dụng diện tích. Tầng trệt bố trí khu vực sinh hoạt chung với một căn bếp nhỏ và chỗ ngồi. Khu vực ngủ được đặt trên một sàn nâng phía trên.
Ở hai đầu công trình là hệ cửa có chiều cao toàn phần, có thể mở hoàn toàn để đưa ánh sáng tự nhiên và không khí vào bên trong. Cách tổ chức này giúp không gian nhỏ vẫn duy trì được sự thông thoáng, đồng thời tạo kết nối trực tiếp với môi trường bên ngoài.
Golden Horn – vị trí chiến lược cho mô hình nhà nổi
Nguyên mẫu Fold and Float được xây dựng trên vùng Golden Horn, một vịnh nhỏ được bảo vệ tự nhiên nằm ngoài eo biển Bosphorus, gần khu vực Galata – nơi diễn ra Istanbul Design Biennial.
Theo nhóm kiến trúc sư, Golden Horn có lợi thế về điều kiện địa lý khi được che chắn tự nhiên trước nguy cơ sóng thần, đồng thời sở hữu tuyến tiếp cận đường thủy có ý nghĩa chiến lược. Trong trường hợp các tuyến đường bộ bị phong tỏa hoặc hư hỏng sau động đất, đường thủy có thể trở thành tuyến vận chuyển lương thực và hàng cứu trợ quan trọng.
Hình thành cộng đồng tạm thời trên mặt nước
Theo nghiên cứu của SO?, những người phải rời bỏ nhà cửa sau động đất thường cần khoảng một năm sống trong các khu lưu trú tạm thời trước khi có thể ổn định cuộc sống.
Từ thực tế này, studio hình dung các cấu trúc Fold and Float có thể được bố trí thành từng hàng trên Golden Horn, tạo nên những cộng đồng cư trú tạm thời nếu một trận động đất lớn xảy ra.
Theo tính toán của nhóm thiết kế, tuyến đường thủy này có khả năng tiếp nhận tới 180.000 cấu trúc nổi. Con số này thể hiện quy mô tiềm năng của ý tưởng, dù việc triển khai trên thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện hạ tầng, an toàn hàng hải và công tác tổ chức cứu trợ.
Fold and Float không chỉ là một nguyên mẫu kiến trúc thử nghiệm mà còn đặt ra một hướng suy nghĩ khác về khả năng thích ứng của đô thị trước thiên tai: khi mặt đất không còn đủ không gian, mặt nước có thể trở thành một phần của giải pháp ứng phó khẩn cấp.
Thông tin dự án
Tên dự án: Fold and Float
Đơn vị thiết kế: SO?
Nhóm thiết kế: Sevince Bayrak, Oral Göktaş, Elif Çivici, Derya Ertan, Gülce Yuyar, Selcen Fidan và Selin Çubukçuoğlu
Sự kiện: Istanbul Design Biennial 2018
Nhiếp ảnh: Kayhan Kaygusuz
