Nguyễn Hoàng Mạnh Khi Sang Trọng Được Định Nghĩa Lại Trong Kiến Trúc

“Nhiều người cứ gắn mác “kiến trúc xanh” cho Nguyễn Hoàng Mạnh, nhưng như vậy là chưa thỏa đáng. Tôi nghĩ và làm kiến trúc từ thực tiễn chứ không theo trào lưu, trường phái nào cả… Tôi có thể tóm tắt triết lý thiết kế của mình là ‘tái định nghĩa không gian sống sang trọng’”. Xin trân trọng giới thiệu cuộc trò chuyện với KTS Nguyễn Hoàng Mạnh về quá trình học tập, hành nghề và các nguyên tắc tạo lập không gian sống sang trọng của anh.

Hành trình từ những chuyển động
Cuộc sống của tôi vốn đơn giản, nhưng hành trình đi đến ngày hôm nay lại đầy rẫy những chuyển động sinh động. Sinh ra tại Lạng Sơn, tuổi thơ của tôi là một chuỗi những lần thay đổi nơi ở từ Vinh cho đến Phan Thiết theo bước chân công tác của bố mẹ. Chính sự thay đổi liên tục ấy đã hình thành trong tôi một thôi thúc nội tại: phải luôn làm việc, luôn chuyển động để không rơi vào sự nhàm chán.

Tôi từng có một thời gian bỏ dở việc học tại Đại học Kiến trúc TP.HCM để lăn lộn với cuộc sống Sài Gòn bằng đủ nghề từ vẽ pano đến phụ hồ. Nhưng cũng chính từ những ngày tháng đó, tôi nhận ra mình cần một nền tảng bài bản để đi đường dài với nghề. Sau khi tốt nghiệp năm 1997, tôi bắt đầu hành nghề tại một công ty Nhật, nơi tôi học được sự kỷ luật trong triển khai bản vẽ thi công. Tuy nhiên, phải đến năm 2000, khi theo học Thạc sĩ tại Đại học Katholieke Universiteit Leuven (Bỉ), tư duy kiến trúc của tôi mới thực sự thay đổi sâu sắc.

Ở Châu Âu, tôi được học cách nhìn sâu vào bản chất thay vì sự hời hợt bề mặt. Thay vì lao vào vẽ ngay những phối cảnh bắt mắt như thói quen cũ, tôi học cách nghiên cứu bối cảnh, phân tích vị trí và giải quyết câu hỏi "Tại sao" trước khi bắt đầu "Làm như thế nào".

Triết lý "Tái định nghĩa sự sang trọng"
Khi thành lập MIA Design Studio, tôi đã đúc kết kinh nghiệm hành nghề của mình vào ba nguyên tắc cốt lõi để tạo nên sự sang trọng hiện đại:

Thứ nhất, chất lượng không gian nằm ở tỷ lệ, vật liệu và thiên nhiên. Tôi tin rằng sự sang trọng không nằm ở những chi tiết trang trí cầu kỳ mà nằm ở sinh khí của không gian. Một không gian có tỷ lệ đặc - rỗng hài hòa sẽ tự thân toát lên vẻ đẹp tinh thần. Nhiều người gọi việc giảm khối tích xây dựng để tăng khoảng trống là một sự “lãng phí cần thiết”, nhưng tôi lại coi đó chính là biểu hiện cao nhất của sự sang trọng. Khi con người đã thỏa mãn nhu cầu vật chất và bắt đầu tìm kiếm sự thư thái trong tâm hồn, đó là lúc họ cần đến những không gian trống để cảm xúc được dẫn dắt.

Thứ hai, tối ưu hóa sử dụng tài nguyên. Bền vững, với tôi, đồng nghĩa với sự trung thực. Tôi hạn chế tối đa những hình khối “biểu diễn” hay “kể chuyện” mà không chứa đựng công năng thực sự. Mọi thứ từ cái bàn, cái ghế đến cấu trúc công trình đều nên đi về cái cơ bản nhất, tối giản nhất nhưng vẫn đảm bảo nhu cầu tối thiểu một cách thoải mái nhất. Kiến trúc không cần phải “màu mè”, nó chỉ cần chân thực.

Thứ ba, kết nối văn hóa địa phương. Mỗi công trình phải là một phần của bối cảnh. Tại Sky House – dự án đạt giải Nhất Liên hoan Kiến trúc Thế giới 2021, thay vì cố nhìn ra bên ngoài những tòa nhà cao tầng vây quanh, tôi chọn giải pháp để công trình nhìn vào bên trong, tự tạo ra một hệ sinh thái riêng. Hay với dự án The Park ở Vinh, kiến trúc phải ứng xử được với gió Lào khắc nghiệt và hòa quyện với cảnh quan nông nghiệp xung quanh.

Hành trình phía trước
Ba nguyên tắc này luôn đan xen và bổ trợ cho nhau. Khi ta dành quỹ đất cho khoảng trống (văn hóa hiên truyền thống, vườn trúc...), ta phải tối ưu công năng khối xây. Cây xanh không chỉ là "xanh" bề mặt, mà là công cụ cải thiện vi khí hậu và biểu đạt ý nghĩa văn hóa.

Thành thật mà nói, việc thuyết phục chủ đầu tư chấp nhận định nghĩa mới về sự sang trọng vẫn là một hành trình gian nan. Trong số 100 phương án tôi vẽ ra, có khi chỉ vài cái được thành hình. Nhưng tôi tin rằng, khi con người ta bắt đầu chữa lành bản thân thông qua những khoảng trống kiến trúc, đó là lúc kiến trúc thực sự hoàn thành sứ mệnh của mình.