Bài viết phân tích sự bùng nổ của sleep tech – công nghệ hỗ trợ giấc ngủ – từ smartwatch, nhẫn thông minh đến ứng dụng thiền và thiết bị theo dõi dưới nệm. Công nghệ hứa hẹn giúp ngủ ngon hơn, nhưng cũng có nguy cơ biến giấc ngủ thành một “nhiệm vụ cần tối ưu hóa”.
Từ đồng hồ thông minh đến nhẫn thông minh, cho đến các ứng dụng thiền: hàng loạt thiết bị ngày nay hứa hẹn mang lại giấc ngủ sâu hơn và được kiểm soát tốt hơn. Nhưng rủi ro là biến thời gian nghỉ ngơi thành một hoạt động nữa cần được hoàn thiện.
Trong buổi ra mắt Apple Watch Series 11 mới, Apple nhấn mạnh tính năng theo dõi giấc ngủ như một trong những trụ cột marketing chính của sản phẩm. Quyết định này chỉ xác nhận điều đã rõ từ lâu: giấc ngủ đã trở thành một lĩnh vực màu mỡ cho sự tối ưu hóa bằng công nghệ. Việc giới thiệu Sleep Score mới trong ứng dụng Sức khỏe của Apple đã chính thức hóa điều mà nhiều đối thủ làm từ trước: biến giấc ngủ thành một chỉ số đo lường hàng ngày, giống như số bước chân hay lượng calo.
Xu hướng này còn rộng lớn hơn. Hầu như tất cả các thiết bị đeo ngày nay đều hứa hẹn ghi lại không chỉ thời gian chúng ta đi ngủ mà còn mức độ sâu của giấc ngủ. Ví dụ, Whoop 4 – một thiết bị đeo không màn hình rất phổ biến – tập trung vào chất lượng giấc ngủ bên cạnh các chỉ số vận động.
Nếu không thích đeo đồng hồ hay vòng vào ban đêm, người dùng có nhiều lựa chọn khác. Oura Ring và nhiều sản phẩm tương tự là ví dụ điển hình: nhờ thiết kế ít gây vướng víu, chúng đặc biệt phù hợp để theo dõi các chỉ số sinh học khi ngủ mà không can thiệp vào quá trình ngủ.
Ngoài ra còn có những thiết bị không cần đeo. Thị trường đã xuất hiện các thiết bị chuyên dụng có thể đạt chứng nhận lâm sàng như công cụ theo dõi giấc ngủ nhờ khả năng phân tích chính xác hơn các mô hình ngủ. Withings Sleep Analyser là một ví dụ gần đây: một cảm biến đặt dưới nệm, giống như một tấm thảm mỏng có dây, có thể đo nhịp tim và nhịp thở mà không cần tiếp xúc trực tiếp với cơ thể. Nó gợi nhớ đến Nokia Sleep, ra mắt năm 2018 với nhiều kỳ vọng nhưng nhanh chóng bị ngừng do thay đổi chiến lược kinh doanh.
Dù dưới hình thức nào, những thiết bị này cũng đáp ứng một nhu cầu chung: cải thiện một trong số ít lĩnh vực đời sống mà công nghệ vẫn khó tối ưu hoàn toàn bằng thuật toán. Thị trường sleep tech đã trị giá hàng chục tỷ USD và dự đoán sẽ còn tăng mạnh trong thập kỷ tới.
Độ chính xác của các thiết bị thường khá tốt, nhưng vẫn phụ thuộc vào các ước tính dựa trên nhịp tim, nhiệt độ và chuyển động. Chúng đáng tin, nhưng không hoàn toàn chính xác. Hơn nữa, biến giấc ngủ thành một chuỗi chỉ số có thể khiến người dùng lo lắng, dẫn đến chính sự rối loạn giấc ngủ mà họ muốn tránh. Dù thực hiện tốt vai trò của mình, việc đo lường giấc ngủ vẫn phức tạp hơn so với theo dõi các hoạt động như chạy hay tập thể thao, vì nó diễn ra khi ta không có ý thức kiểm soát.
Song song với sự bùng nổ của thiết bị đeo, các ứng dụng smartphone hỗ trợ giấc ngủ cũng chiếm thị phần lớn. Thành công của Calm, Headspace, Sleep Cycle, Endel… cho thấy nhu cầu ngủ ngon hơn là rất phổ biến. Một số ứng dụng đưa ra lộ trình thiền và bài tập thở dựa trên nghiên cứu khoa học; số khác tập trung vào âm thanh và âm nhạc, hứa hẹn làm dịu sóng não để dễ ngủ. Qua nhiều năm thử nghiệm, hầu hết chúng đều cho kết quả tích cực. Nhưng điểm chung là: sau thời gian dùng thử ngắn, người dùng phải trả phí thuê bao để tiếp tục. Nếu ứng dụng giúp bạn ngủ ngon hơn – điều rất có thể – bạn sẽ phải lựa chọn: từ bỏ hiệu quả vừa đạt được hoặc chấp nhận thêm một khoản đăng ký trả phí.
Công nghệ có thể giúp chúng ta ngủ tốt hơn, nhưng cũng có thể nuôi dưỡng những lo lắng làm cản trở giấc ngủ. Như nhiều công cụ khác, giá trị của chúng nằm ở sự cân bằng. Khi dùng đúng cách, thiết bị và ứng dụng hỗ trợ giấc ngủ có thể giúp giấc ngủ thật sự phục hồi. Nhưng nếu biến chúng thành một “cuộc đua tối ưu hóa” như chạy bộ hay đạp xe, nguy cơ là hiệu quả sẽ phản tác dụng.
Bức ảnh mở đầu minh họa dự án Zzzn Sleep Apparel System của studio Nhật Bản Konel, giới thiệu tại Milano Design Week 2025: một hệ thống hỗ trợ giấc ngủ gồm nhẫn thông minh, mũ trùm đầu và áo khoác phong cách không gian, đọc dữ liệu sinh học và hỗ trợ thư giãn.
