Bài viết giới thiệu Chaude Couture – một “kiến trúc có thể mặc” do studio Fabulism phát triển nhằm đối phó với mưa lớn và biến đổi khí hậu. Lấy cảm hứng từ truyền thống châu Á và Mỹ Latinh, chiếc áo mưa bằng rơm rạ này trở thành một dạng kiến trúc di động, vừa mang tính phản tư vừa mang thông điệp chính trị – môi trường.
Studio Fabulism đã tạo ra một thiết bị mang tính cảnh quan – kiến trúc để bảo vệ con người trước những trận mưa lớn vốn sẽ ngày càng dữ dội trong tương lai gần.
Năm 1931, tại dạ hội nổi tiếng Beaux-Arts Ball ở New York, nhiều kiến trúc sư hàng đầu đã hóa trang thành những tòa nhà do chính họ thiết kế: William Van Alen trong bộ trang phục hình tòa Chrysler, Leonard Schultze hóa thân thành Waldorf-Astoria, và những kiến trúc sư khác tham gia vào màn trình diễn tập thể độc đáo này. Đó là một cử chỉ mang tính biểu tượng, vừa thể hiện sự tự tham chiếu, vừa minh chứng rõ rệt cho mối liên hệ và sự liên tục giữa con người và kiến trúc.
Ngày nay, gần một thế kỷ sau, studio kiến trúc và cảnh quan Fabulism hồi sinh ý tưởng về “kiến trúc có thể mặc”, nhưng với một mục tiêu hoàn toàn khác: không còn là sự tôn vinh cái tôi kiến trúc, mà là một phản ứng chính trị – thiết kế trước biến đổi khí hậu. Với dự án Chaude Couture, ra mắt tại Biennale d’Architecture et de Paysage d’Île-de-France 2025, Fabulism giới thiệu một dạng vi kiến trúc trở thành nơi trú ẩn di động – một thiết bị sinh ra từ khủng hoảng môi trường.
Chaude Couture là một bộ sưu tập trang phục làm từ rơm rạ – hiện mới có một mẫu thử nghiệm – tái tạo hình ảnh chiếc áo mưa truyền thống. Lấy cảm hứng từ những hình dáng nhẹ và tự nhiên của nón, áo choàng truyền thống châu Á, bộ sưu tập có dạng mái vòm, gợi cảm giác che chở và trú ẩn.
“Để làm dự án này, chúng tôi bắt đầu từ một vấn đề – như vẫn thường làm”, các nhà sáng lập Fabulism chia sẻ với Domus. “Trong trường hợp này, vấn đề chính là những trận mưa ngày càng dữ dội mà Paris sẽ phải đối mặt trong các năm tới, làm tăng nguy cơ lũ lụt dọc sông Seine”, điều đã được chứng minh qua kỷ lục lượng mưa năm 2024.
Những dữ kiện này đã tạo nền tảng cho dự án: con người sẽ phải thích nghi thế nào với khí hậu mới? Hành vi của họ sẽ thay đổi ra sao? “Chúng tôi cố gắng đưa ra một câu trả lời – vừa mang tính khiêu khích, vừa mang tính suy ngẫm”, Fabulism giải thích.
Thiết bị “kiến trúc – cảnh quan” này được thiết kế để di chuyển trong thành phố và tương tác với nó, len lỏi trên đường phố như một kiến trúc di động thu nhỏ. Dự án lấy cảm hứng từ các nền văn hóa xa xôi trong truyền thống, một phần theo định hướng của ban tổ chức Biennale – vốn khuyến khích lấy cảm hứng từ những vùng có khí hậu nhiệt đới: từ áo tơi rơm của Việt Nam và Trung Quốc, đến những tấm choàng Mexico đan bằng lá cọ, hay những nỗ lực chống thấm đầu tiên bằng latex trong rừng Amazon.
Những tri thức cổ xưa này được Fabulism phục dựng trong các thiết kế từ rơm rạ, một vật liệu tự nhiên chống nước, được xưởng mũ Barbisio tạo hình như đang chế tác một chiếc nón khổng lồ.
Chaude Couture ra đời nhằm thoát khỏi nghịch lý của chất liệu nhựa – thứ vẫn được dùng để làm áo mưa truyền thống nhằm bảo vệ chúng ta trước hậu quả của biến đổi khí hậu, nhưng đồng thời lại góp phần làm trầm trọng thêm chính vấn đề đó.
