Bài viết phân tích vai trò ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiến trúc, nhấn mạnh cách AI trở thành cộng sự sáng tạo, giúp tối ưu hóa quy trình làm việc, nâng cao khả năng hình dung ý tưởng, đồng thời cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn và các phương pháp áp dụng AI một cách có trách nhiệm.
Trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng khẳng định vị trí trong ngành kiến trúc và thiết kế. Thay vì thay thế kiến trúc sư, AI dần trở thành cộng sự tinh tế, giúp các kiến trúc sư làm việc thông minh hơn, hình dung ý tưởng nhanh hơn và khám phá hướng sáng tạo mới.
Mức độ ứng dụng AI khác nhau giữa các công ty: một số xem AI là đối tác thiết kế biến đổi, trong khi những công ty khác tích hợp AI chỉ khi nó mang lại giá trị thực sự. Để xóa nhòa hiểu lầm và khuyến khích sử dụng AI có trách nhiệm, Chaos vừa xuất bản white paper: AI in Architecture: Trends, Hidden Risks, & What Comes Next. Báo cáo dựa trên phỏng vấn thực hành và nghiên cứu nội bộ, chỉ ra cách AI được ứng dụng trong kiến trúc và hiệu quả đo lường được, đồng thời đưa ra khuyến nghị bảo vệ khỏi rủi ro tiềm ẩn.
Theo báo cáo, việc áp dụng AI vẫn diễn ra từ từ. AI đang thay đổi quy trình làm việc, từ các tác vụ lặp đi lặp lại như phối hợp dự án, phân tích dữ liệu, đến cả quá trình sáng tạo. Nó cũng thúc đẩy mối quan hệ giữa kiến trúc sư và khách hàng, khi khách hàng tự hình dung ý tưởng nhờ các công cụ như Midjourney.
AI không chiếm lĩnh giai đoạn ý tưởng ban đầu, mà mở ra cách tiếp cận hợp tác hơn. Khi khách hàng dựa vào hình ảnh AI, kiến trúc sư phải tạo ra những giải pháp độc đáo, duy trì quyền kiểm soát sáng tạo và tầm nhìn riêng. Kostika Lala, đồng sáng lập Flashcube Labs, nhấn mạnh: “Nếu không hiểu AI, kiến trúc sư sẽ trở thành kỹ thuật viên thay vì nhà thiết kế.”
AI giúp rút ngắn các bước lặp, tăng tốc mô hình hóa, thêm các yếu tố ngẫu nhiên chân thực (người, cây cối…), nhưng cũng đòi hỏi sự cân bằng để không lạc vào tốc độ mà đánh mất chất lượng. Charles Portelli, Perkins & Will, cảnh báo về việc lạm dụng số lượng lớn phiên bản tạo ra: “Không giới hạn phiên bản không đồng nghĩa với hiệu quả.”
Rủi ro đi kèm gồm vi phạm quyền riêng tư, bản quyền, các lỗ hổng bảo mật và tích hợp. White paper đề xuất các khung triển khai AI có trách nhiệm: quy trình nội bộ, hợp đồng minh bạch về quyền riêng tư và bản quyền, kiểm soát chất lượng bằng tư duy phản biện và kỹ năng hướng dẫn AI.
Kết luận, AI sẽ ngày càng tích hợp sâu vào phần mềm mô hình hóa và quy trình làm việc, không chỉ tự động hóa mà còn phân tích các yêu cầu phức tạp. Lala nhấn mạnh: “Chúng ta phải trung thực về khả năng và giới hạn của AI, tập trung xây dựng công cụ thực sự nâng cao sáng tạo và chất lượng, đồng thời tham gia kiến trúc sư trực tiếp như đồng tác giả, không chỉ là người thử nghiệm.”
Tìm hiểu chi tiết trong AI in Architecture: Trends, Hidden Risks & What Comes Next để thấy cách đổi mới có trách nhiệm đang định hình tương lai ngành thiết kế. White paper có thể tải về tại Chaos.
