Trong dòng chảy sôi động của kiến trúc đương đại Việt Nam, nơi tốc độ đô thị hóa và áp lực thị trường ngày càng gia tăng, không phải kiến trúc sư nào cũng chọn cho mình con đường lặng lẽ, hướng nội và bền bỉ với những giá trị tinh thần. Kiến trúc sư Phạm Việt Anh là một trong số ít những người theo đuổi cách tiếp cận đó: xem kiến trúc như một phần của đời sống, là không gian để con người tìm về sự cân bằng, bình yên.
Việc anh được vinh danh trong Top 10 kiến trúc sư tiêu biểu không chỉ là sự ghi nhận về năng lực nghề nghiệp, mà còn là sự khẳng định cho một tư duy kiến trúc nhất quán, điềm tĩnh và giàu chiều sâu. Ở đó, kiến trúc không phô trương hình thức, không chạy theo xu hướng nhất thời, mà tập trung vào trải nghiệm sống, cảm xúc của con người và mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên.
Xuyên suốt hành trình làm nghề, Phạm Việt Anh luôn đặt câu hỏi căn bản: kiến trúc rốt cuộc để làm gì? Với anh, câu trả lời không nằm ở những công trình mang tính biểu tượng hay những giải thưởng hào nhoáng, mà ở khả năng kiến trúc có thể cải thiện chất lượng sống, tạo ra sự an yên và bền vững cho người sử dụng. Chính tư duy này đã định hình phong cách thiết kế của anh – mộc mạc, tiết chế nhưng không đơn điệu; giản dị về hình thức nhưng giàu lớp lang về không gian.
Các công trình do Phạm Việt Anh thực hiện thường không gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên, nhưng càng sống cùng, càng cảm nhận được giá trị. Không gian được tổ chức chặt chẽ, rõ ràng, ưu tiên ánh sáng tự nhiên, thông gió và sự kết nối giữa trong – ngoài. Những khoảng trống, sân trong, hiên nhà hay các lớp không gian đệm xuất hiện như một phần tất yếu, giúp con người có thời gian chậm lại, quan sát và cảm nhận nhịp điệu sống của chính mình.
Thiên nhiên luôn là yếu tố hiện diện xuyên suốt trong các thiết kế của anh, không phải dưới dạng trang trí, mà như một thành phần cấu thành không gian. Cây xanh, ánh sáng, gió và vật liệu tự nhiên được đưa vào công trình một cách có chủ đích, tạo nên sự tương tác liên tục giữa con người và môi trường. Thay vì cố gắng “chế ngự” thiên nhiên, kiến trúc của Phạm Việt Anh chọn cách thích nghi và đối thoại, từ đó hình thành những không gian sống mềm mại, dễ chịu và bền vững theo thời gian.
Về vật liệu, anh ưu tiên các chất liệu quen thuộc, gần gũi với bối cảnh địa phương như gạch, gỗ, đá, bê tông trần. Những vật liệu này không được xử lý quá cầu kỳ mà giữ lại bề mặt thô mộc, cho phép dấu vết thời gian hiện diện như một phần của câu chuyện công trình. Cách sử dụng vật liệu này không chỉ mang lại cảm giác chân thực, mà còn phản ánh quan điểm sống chậm, trân trọng những giá trị bền lâu thay vì sự hào nhoáng nhất thời.
Điểm đáng chú ý trong các dự án của Phạm Việt Anh là sự tiết chế trong tạo hình. Anh tránh những hình khối phức tạp hay ngôn ngữ kiến trúc mang tính trình diễn. Thay vào đó, tỷ lệ, nhịp điệu và ánh sáng được coi là yếu tố cốt lõi tạo nên vẻ đẹp. Chính sự giản lược này giúp không gian dễ dàng thích ứng với nhiều hoàn cảnh sống khác nhau, đồng thời tạo điều kiện để con người tự do “điền” cảm xúc và câu chuyện cá nhân vào công trình.
Kiến trúc, theo Phạm Việt Anh, không nên áp đặt mà cần mở ra khả năng sử dụng linh hoạt. Các không gian trong công trình của anh thường có tính đa năng, dễ thay đổi theo nhu cầu và giai đoạn sống của người sử dụng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi lối sống và nhu cầu sinh hoạt liên tục biến đổi. Kiến trúc vì thế không bị đóng khung tại thời điểm hoàn thành, mà tiếp tục phát triển cùng đời sống con người.
Ở góc độ đô thị và xã hội, tư duy kiến trúc của Phạm Việt Anh mang tính phản biện nhẹ nhàng nhưng rõ ràng. Trong khi nhiều công trình hiện nay bị cuốn theo xu hướng “khoe hình thức”, anh chọn cách lùi lại, tập trung vào chất lượng không gian và tác động lâu dài đến cộng đồng.
Danh hiệu Top 10 kiến trúc sư vì thế không chỉ là cột mốc nghề nghiệp, mà còn là sự ghi nhận cho một hành trình làm nghề bền bỉ, nghiêm túc và giàu trách nhiệm. Phạm Việt Anh cho thấy rằng trong một thế giới ngày càng ồn ào và gấp gáp, kiến trúc vẫn có thể là nơi con người tìm về sự tĩnh lặng, cân bằng và bình yên nội tại.
Nhìn rộng hơn, hành trình của Phạm Việt Anh gợi mở một cách tiếp cận đáng suy ngẫm cho thế hệ kiến trúc sư trẻ: làm nghề không nhất thiết phải chạy theo những gì “đang hot”, mà quan trọng hơn là hiểu rõ mình đang phục vụ ai, cho điều gì và giá trị nào sẽ còn lại sau nhiều năm sử dụng. Kiến trúc, khi được đặt đúng vị trí, sẽ không chỉ là công trình vật chất, mà trở thành một phần của đời sống tinh thần.
Trong bối cảnh kiến trúc Việt Nam đang tìm kiếm bản sắc và con đường phát triển bền vững, những thực hành như của Phạm Việt Anh mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là lời nhắc rằng đôi khi, giá trị lớn nhất của kiến trúc không nằm ở sự nổi bật, mà ở khả năng tạo ra những khoảng bình yên – nơi con người có thể dừng lại, hít thở và thực sự sống.
