Khi tâm hồn trẻ đặt lên vai di sản - câu chuyện của một kiến trúc sư & cố đô Huế
Trong ánh đèn vàng ấm tại lễ trao giải của Giải thưởng Loa Thành 2025, có một khoảnh khắc lặng – khoảnh khắc của niềm hạnh phúc pha lẫn trách nhiệm chàng sinh viên – kiến trúc sư trẻ đứng trên sân khấu, tay ôm tượng vàng, mắt ánh lên quyết tâm. Đó là Đặng Duy Khoa, người đã mang đến một đề án không đơn thuần là tốt nghiệp, mà là giấc mơ “thức tỉnh” di sản của Cố đô Huế — giấc mơ về sự hòa quyện giữa quá khứ và hiện đại, giữa bảo tồn và sống động.
Từ những chuyến đi tìm hiểu các di sản miền Trung — phố cổ Hội An, Đà Nẵng và vùng quê miền Tây — Khoa nhận ra Huế là nơi chứa đựng chiều sâu lịch sử, kiến trúc cung đình và văn hóa triều đại, nhưng cũng là nơi nhiều di tích đang dần bị lãng quên. Nhiều công trình, vốn sinh ra cho nghi lễ, đời sống cung đình, giờ đây trở thành những nhà chứa trưng bày tạm thời, mất đi linh hồn vốn có. Chính trăn trở đó đã trở thành động lực để Khoa thiết kế một không gian bảo tàng đương đại, vừa tôn trọng di sản, vừa tạo ra trải nghiệm sống động cho người tham quan.
“Bảo tàng ẩn”: giao hòa giữa hiện đại và cổ kính
Đồ án Bảo tàng Di sản Cố đô Huế không chỉ là nơi trưng bày cổ vật; nó là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Công trình được “hạ mình”, phần lớn nằm ngầm dưới đất, với mái xanh như một lớp đất thứ hai. Thiết kế này tạo ra sự liên kết mềm mại với cảnh quan xung quanh, tránh phá vỡ bố cục đô thị lịch sử, đồng thời mang lại hiệu quả sinh thái: xử lý nước mưa, thông gió tự nhiên và điều hòa vi khí hậu.
Điểm đặc biệt là Khoa không sao chép hình ảnh di sản một cách thô cứng. Thay vào đó, cậu dùng ngôn ngữ kiến trúc đương đại — ánh sáng, vật liệu hiện đại, bố cục không gian mới — để tái hiện tinh thần Huế. Mỗi chi tiết, từ ánh sáng len qua khe tường đến các khoảng mở dẫn lối, đều được tính toán để người tham quan cảm nhận, để di sản sống lại bằng hơi thở của thời nay chứ không đóng băng trong hộp kính.
Bảo tồn là làm sống lại
Trong thiết kế của Khoa, bảo tồn không đồng nghĩa với đóng băng. Ngược lại, di tích cần hồi sinh, kể câu chuyện, trải nghiệm và đón người tham quan. Không gian bảo tàng trở thành một dạng di sản thứ cấp, nơi công chúng có thể tương tác, cảm nhận, và trân trọng giá trị lịch sử mà không bị bó buộc. Công trình không chỉ là đề án cá nhân mà còn là tấm gương về cách bảo tồn di sản theo hướng hiện đại, phù hợp với nhu cầu và môi trường sống hôm nay.
Hành trình của tuổi trẻ
Đạt giải nhất là khởi đầu nhưng cũng là thử thách. Với Khoa, hành trình không dừng lại ở giấy tờ hay mô hình, mà hướng tới việc hiện thực hóa ý tưởng, biến giấc mơ thành công trình có thể vận hành thực tế, để di sản không chỉ tồn tại trên bản vẽ mà sống động, được người xem trải nghiệm mỗi ngày. Qua đó, câu chuyện của chàng kiến trúc sư trẻ trở thành tiếng nói của thế hệ mới — khát vọng bảo vệ, tái tạo và tiếp nối di sản cho mai sau.
Đồ án này nhắc nhở chúng ta rằng kiến trúc không chỉ là tường và mái, mà còn là linh hồn, trải nghiệm và cảm xúc, nơi mỗi bước chân, mỗi ánh nhìn, mỗi hơi thở đều được không gian đáp lại. Trong đô thị ồn ào, chật hẹp, những không gian như thế giúp con người tìm thấy sự tĩnh lặng, rung cảm và kết nối với lịch sử, với thiên nhiên và với chính bản thân.