Giữa cố đô Huế nhẹ nhàng bên dòng Hương, có một không gian đặc biệt — nơi đất sét trở thành ánh sáng, nơi nghệ thuật hội tụ cùng sự kiên nhẫn, sự cảm thông và niềm tin. Tại Trung tâm Hy Vọng, phương pháp làm gốm Raku không chỉ là nghề thủ công mà trở thành liệu pháp trị liệu, cầu nối giữa người khuyết tật và cộng đồng.
Gõ cửa đất, gõ mở tâm hồn
Trung tâm Hy Vọng nằm yên bình trên con đường Thạch Hãn, nơi chứa đựng hy vọng cho nhiều người trẻ mang khiếm khuyết — chậm phát triển trí tuệ, khiếm khuyết tay, thậm chí câm điếc. Khi một chiếc bàn xoay đặt khối đất sét lặng lẽ chuyển động dưới bàn tay người thợ, có một phép biến hóa vô hình đang diễn ra: đất trở thành hình khối, hình khối trở thành tác phẩm, tác phẩm trở thành niềm tự hào.
Một học viên tại trung tâm, chàng thanh niên tên Kỳ, vốn sống với hạn chế trí tuệ, lại có thể xoay đất mượt mà trên bánh xe gốm, tạo ra bình hoa — điều mà nhiều người kinh ngạc. Anh tập luyện suốt nhiều năm dưới sự hướng dẫn tận tâm của chị Nhật, quản lý trung tâm, và dần dà từ học viên trở thành “nghệ nhân” Raku.
Cùng với em là những bạn trẻ khác như Tuấn Anh, Minh, Hậu — mỗi người có hoàn cảnh riêng, mỗi người đã bắt đầu từ những bước thô sơ nhất: nhào đất, tạo hình, phủ men và nung lò. Quá trình ấy mất thời gian; có em học thuần thục sau một năm, có em phải kiên trì suốt nhiều năm mới tròn thao tác.
Raku tour — hành trình kết nối
Ban đầu, lớp gốm Raku chỉ là một hoạt động ngoại khóa nhẹ nhàng, giúp các bạn trẻ giải trí, rèn luyện tính kiên nhẫn và khéo léo tay chân. Nhưng nhanh chóng, nó biến thành điểm mở ra nhiều hơn — một hoạt động trải nghiệm dành cho du khách.
Có những ngày khách đến tham dự “Raku tour” tại trung tâm: người tham quan được mời thử nhào đất, nặn gốm, phủ men, thậm chí quan sát quá trình nung lò. Các học viên khuyết tật không còn chỉ là người học lặng lẽ sau bàn xoay, họ nhập vai người hướng dẫn, giúp khách trải nghiệm và chứng kiến thành quả của chính mình.
Qua mỗi lần như vậy, các em tiến gần hơn với cộng đồng; qua ánh mắt, nụ cười khi khách nói lời khen; qua niềm tin thấy mình có ích; qua niềm tự hào khi sản phẩm được trưng bày hoặc bày bán.
Vẻ đẹp “bất toàn” của men Raku
Không giống men gốm thông thường, Raku mang trong mình tinh thần “không hoàn hảo” — lớp men bị rạn nhẹ, màu loang không đều, đất sét chịu sốc nhiệt khi nung nóng rồi làm nguội nhanh. Chính cái điều bất ngờ trong từng vết nứt men, từng sắc màu mềm mại pha trộn ánh kim hoặc ánh bóng tro khói, làm nên sự quyến rũ riêng của dòng gốm này.
Trong không gian bình yên của Huế, vẻ đẹp ấy không chỉ là hiệu ứng thẩm mỹ. Nó phù hợp với tinh thần của những người làm nghề nơi trung tâm: sự chậm rãi, nghị lực vượt lên trên nghịch cảnh, và góc nhìn thiện cảm dành cho câu chuyện không hoàn hảo mà vẫn đáng trân trọng.
Với học viên như Kỳ hay Hậu, từng sản phẩm men Raku dẫu có vết nứt, có vệt loang — cũng chính là dấu ấn cá nhân, chữ ký duy nhất của họ. Không có sản phẩm nào giống sản phẩm nào, và chính điều đó làm cho mỗi chiếc bình, mỗi món đồ trở thành bằng chứng sống cho con đường họ đã đi.
Hành trình phát triển & niềm tin cá nhân
Nhìn vào những người thợ gốm nhỏ tại trung tâm, dễ nhận thấy niềm kiên trì được nuôi dưỡng từng ngày. Người hướng dẫn — chị Nguyễn Thị Nhật — là linh hồn đứng sau hành trình đó. Bắt đầu từ khi chưa có lò nung hay bàn xoay chuyên nghiệp, qua nhiều năm tìm hiểu kỹ thuật, kết nối quốc tế để học hỏi, chị Nhật đã xây dựng dần dần lớp học, quy trình và định hướng phát triển Raku tại vùng đất cố đô.
Cùng cô là những nghệ nhân trẻ “đặc biệt”, mỗi người là một câu chuyện riêng về chậm lớn, vượt giới hạn và tìm lại tiếng nói cho chính mình bằng đất sét và lửa.
Giờ đây, sản phẩm gốm Raku từ trung tâm không chỉ là món quà lưu niệm hay đồ trang trí — nó là biểu tượng nhỏ nhưng đầy ý nghĩa cho một cách tiếp cận văn hóa mới: hòa nhập, trải nghiệm và lòng trắc ẩn.
Ý nghĩa & bước tiếp
Nó gợi mở nhiều hướng: có thể nhân rộng mô hình trải nghiệm gốm trị liệu cho người khuyết tật ở những tỉnh thành khác; có thể kết hợp với du lịch cộng đồng; có thể đưa tác phẩm sản xuất thủ công này vào hệ thống hỗ trợ kinh tế địa phương; cũng có thể phát triển các workshop gốm tích hợp với giáo dục hòa nhập.
Nếu những chiếc bình men Raku mang nét bất toàn đẹp đẽ trở thành điểm trưng bày tại quán cà phê, không gian nghệ thuật, hay cửa hàng lưu niệm địa phương, thì câu chuyện về Kỳ, Tuấn Anh, Hậu… sẽ lan tỏa nhiều hơn — lan tỏa thông điệp về giá trị con người vượt lên hoàn cảnh, về phẩm chất kiên trì, sự sáng tạo và lòng tử tế.
Kết luận
Giữa Phú Xuân, Huế, tại một trung tâm nhỏ với ánh nắng nhẹ chiều mỗi ngày, gốm Raku không chỉ là nghệ thuật làm gốm — nó là sứ giả của lòng hy vọng. Những nghệ nhân đặc biệt ở đó — dù mang khiếm khuyết, dù chậm phát triển — đang viết lại câu chuyện của mình bằng đất sét, men loang và ánh lửa nung nóng. Mỗi sản phẩm ra lò là lời khẳng định: họ làm được, họ có thể đẹp theo cách riêng, và tác phẩm của họ đáng trân trọng.